Het was mijn kinderdroom om naar Zuid-Afrika te gaan, en nu ben ik er eindelijk geweest. Ik wist niet wat ik ervan moest verwachten. Maar hier zijn alvast enkele ervaringen opgelijst; noem het gerust mijn pro's en con's van een verdeeld land.
Ontgoochelingen
- Afrikaans leek me zo'n leuke taal om te leren. Geschreven ziet het er zo schattig uit, maar gesproken is het lelijk en hard. Laat maar.
- Afrikaners zijn zowaar het meest kortzichtige, racistische en behoudsgezinde volk dat ik al tegenkwam. Het is een loze veralgemening - er zijn er ook goeie uiteraard. Maar een groot deel bleef verwijzen naar de tijd van apartheid als 'de goeie ouwe tijd, toen alles nog werkte'. Een toekomst zien ze voor het land niet, tenzij er weer een blanke regering komt. Ik geef toe, dit gegeven heeft invloed op mijn gevoel over hun taal.
- Zuid-Afrika is het land van de diversiteit; zwarten, blanken, Indiërs, kleurlingen, moslims ... zelfs onder de verschillende huidskleuren zijn er nog stammen en afkomsten. Maar een samenleving kan je het bezwaarlijk noemen. Heuvels, prikkeldraden, muren, vooroordelen en noem maar op scheiden de bevolkingsgroepen keurig van elkaar. Als (blanke) buitenstaander (met een open visie) wordt je voortdurend tussen twee werelden geslingerd; goed contact met zwarten vs. je laten beïnvloeden door blanken waar je door je huidskleur eerder bij wordt onderverdeeld. Op den duur vertrouw je niemand meer, wat meteen ook de levenswijsheid van elke Zuid-Afrikaan lijkt te zijn; never trust anybody.
- Gelukkig heb ik niets meegemaakt; niet beroofd, niet verkracht, geen pistool tegen mijn slaap gehad, zelfs geen mes aan de keel. Maar omdat iedereen je er constant aan herinnert hoe gevaarlijk het land is, ben je constant op je hoede en leef je in angst. Zo heb ik de steden vermeden omdat ik me 'niet veilig' voelde, stopte ik amper aan de kant van de weg om het uitzicht te bewonderen en ging ik gesprekken met vreemden uit de weg. Wantrouwen is iets vies en beperkt je genot.
- Als je dacht dat Belgen hét alcoholconsumerende volk in de wereld was, heb je Zuid-Afrika nog niet bezocht. Het ergste is dat ze na een avondje uit nog terug de auto in stappen en met een promille dat elke meter overstijgt huiswaarts rijden. Binge drinking is hier niet enkel voor tieners.
- Het land is bijna failliet maar lokt jaarlijks duizenden toeristen die er niet van terugschrikken om te betalen om de pracht en praal te bewonderen. Ze zijn dan ook zo verstandig om o-ver-al geld voor te vragen; uitzicht bewonderen? ZAR30 alstublieft. Waterval bekijken? ZAR10 alstublieft. Hiken? ZAR50 alstublieft. Maar je krijgt er wel een kaartje voor in de plaats dat absoluut niet op schaal is. Avontuurlijk, toch?!
- Zuid-Afrika heeft zowel aan witte als aan zwarte zijde nog een erg patriarchale traditie. Vrouwen bestaan voornamelijk in functie van hun man en/of als lustobject. Seksistische grapjes of moppen over vrouwenmishandeling gaan vlotjes over de toonbank. Vooral onder Afrikaners, uiteraard.
- God heeft de aarde geschapen. En Hij maakte iedereen gelijkwaardig. Yeah right. "All animals are equal, but some are more equal than others"flitst dan door mijn hoofd.
Verwonderingen
- Wat een p.r.a.c.h.t.i.g land. Van azuurblauwe oceanen over woestijn naar magnifieke bergen en groene heuvels. Fauna en flora om elk uur van de dag te bewonderen en een sterrenhemel om de 24u verbazingwekkende natuur mee af te sluiten.
- Omdat ik tweederde van mijn reis in Kwazulu-Natal heb gespendeerd, ben ik vooral vertrouwd geraakt met de Zulu-cultuur. Akkoord, ze houden ervan om elkaars dieren te stelen en schrikken er niet voor terug om een kogel door elkaars kop te rammen. Tegelijk is het het volk van Ubuntu ("the belief in a universal bond of sharing that connects all humanity"). Ik heb dan ook uitgebreid mogen genieten van dit 'delen', zowel als gever als krijger. En overal waar we kwamen, met onze Zulu-vrienden weliswaar, werden we met open armen erg hartelijk ontvangen. Mensen waren blij en verwonderd dat een blanke zich nog eens in hun kringen durfde tonen, nog eens interesse toonde in hun gemeenschappen.
- Tegen alle vooroordelen en waarschuwingen in, heb ik het aangedrufd om Zulu's te vertrouwen en als vrienden te beschouwen. Vanuit dat gebaar is een hechte, intense band ontstaan binnen welke we als gelijkwaardigen konden uitwisselen en discussiëren, leren van elkaars achtergrond, ideeën, dromen. We versterkten elkaar en hielpen elkaar door moeilijke momenten. We klonken samen op een nieuw jaar vol hoop en keken naar de sterren, mijmerend over een betere toekomst voor elk van ons. Zij hebben hoe dan ook impact gehad op mijn leven, en ik ben er zeker van dat ik diezelfde impact heb gehad op het hunne.
- Zuid-Afrika is een welvarend ontwikkelingsland. Ik merkte meer gelijkenissen op met Senegal dan verwacht, en tegelijk had je er ook alle voorzieningen die ik in Senegal had gemist. Best of both worlds?
- Drakensberg. Ik weet niet wat die plaats met mij heeft gedaan, maar er alleen al aan denken maakt mijn hart lichter. Ik hield van Nieuw-Zeeland omwille van de diversiteit aan landschappen, maar ik werd verliefd op Drakensberg. Ongetwijfeld is het niet enkel het adembenemende uitzicht maar de optelsom van natuur, cultuur en mijn geweldige ervaringen daar die maken dat deze plek, Champagne Valley in het bijzonder, zo'n indruk op mij maakte.
- Het lijstje ontgoochelingen lijkt erg lang, maar net daardoor heeft Zuid-Afrika zo'n impact op mij gehad. Ik wil de complexiteit begrijpen, doorgronden. Ik vond het fascinerend om al die uiteenlopende verhalen en achtergronden van verschillende mensen te beluisteren; hun ideeën, verzuchtingen, (wan)hoop, (wee)moed, verlangens, ... Te veel om mijn eigen idee te vormen, en daarom moet ik nog terug :).
