Micheal Kiwanuka zingt 'black man in a white white world' maar wij mochten de afgelopen dagen het omgekeerde ervaren. In Senegal had ik al ervaren hoe het bij sommige mannen moeilijk ligt om met een jonge vrouw samen te werken, maar Zuid-Afrika is een ander land met andere gevoeligheden. We, Marie en ik, zijn nu een tiental dagen aan het werk op de boerderij. Naast ons werken hier nog drie mensen: Olpha is de meid, Spha en Nathi verzorgen de paarden, gidsen, doen allerlei klusjes. Karl had ons al verteld dat Zulu's niet luisteren naar vrouwen en dat we niet eens moesten proberen hen aan het werk te krijgen. De eerste week verliep alles echter uitermate vlot; we werkten aangenaam samen en merkten dat we elkaar respecteerden. We waren dan ook erg trots op de manier waarop we hier de boel runnen.
Gisteren was de boerderij echter opgesplitst in twee kampen; de Europeanen en de Zulu's. Wij spraken Frans en zij Zulu, waardoor de kloof enkel vergrootte. De hele dag werd er amper gesproken met elkaar en de blikken die werden uitgewisseld hielden een te snijden spanning in. Elk gebaar leek een provocatie te zijn, een uiting van macht over ons. We voelden ons in het nauw gedreven en wisten niet hoe we met de situatie om moesten. Eerst probeerden we de zachte manier; we vroegen wat de plannen waren voor de dag. Niets. De iets hardere aanpak had als gevolg dat er íets werd gedaan maar niet samen. Tegen elkaar. Het is vervelend om als blanke het juiste evenwicht te vinden; je wil de ander als gelijke behandelen maar je vervalt snel in het klassieke patroon van orders geven en je als meerdere op te stellen. Terwijl Spha en Nathi veel meer ervaring hebben met de paarden, hebben zij niet het mandaat om hun zin te doen, wij wel. Pas toen in de namiddag de dierenarts kwam om Khaya, een van de paarden, te verzorgen ontdooide de sfeer. De dierenarts, een symbolisch figuur - oude, blanke man die Zulu sprak en kwam voor wat het witte en het zwarte kamp verenigt: de paarden. Onbewust trad hij op als bemiddelaar. 'S avonds spraken we Nathi nog over de dag. Hij vertelde over zijn achtergrond; opgegroeid op een witte boerderij als eigendom van de werkgever. Zowel hij als Spha kwamen al meermaals in aanraking met geweld, hebben al meermaals gevreesd voor hun leven. En dat leven lijkt veel minder waard dan dat van ons. Zij weten dat ze vroeg of laat een kogel door hun lijf krijgen, of in Nathi's geval sterven aan de gevolgen van AIDS. En wij maar bezorgd zijn over het feit dat onze samenwerking niet verliep zoals wij wouden.
Zuid-Afrika is een land van extremen. Opgesplitst tussen zwart en blank. Samenleving kan je het niet noemen - je merkt al snel of je in een blanke of zwarte plaats bent en je weet wanneer je beter door rijdt naar de volgende winkel. Ik check en dubbel check of mijn deuren zeker op slot zijn en voel me ongemakkelijk. Lifters, doorgaans zwarten, laten hun duim naar beneden vanaf ze zien dat er een blanke achter het stuur zit. Winkelbedienden, doorgaans zwarten, bedienen je nors en zonder je aan te kijken, terwijl ze met de vorige (zwarte) klant nog vrolijk zaten praten en lachen. Waar ik in Senegal na een maand het verschil in huidskleur niet meer zag, word ik hier elke dag gewezen op de verschillen. Kwazulu-Natal is net ook wel de provincie waar veel boeren woonden en er volgens mij heel wat littekens van apartheid in het collectieve geheugen zijn gebrand. Maar dat geldt voor het hele land, waarschijnlijk. En dan denk ik: gaan we een nieuwe apartheid tegemoet met Trump als president? Kijk dan toch wat het met dit land heeft gedaan: 22 jaar na de opheffing kan er nog steeds niet samengeleefd worden.
Zuid-Afrika is een land van extremen, ook weerkundig. Na drie jaar droogte, is het eindelijk aan het regenen met overstromingen als gevolg. De ene dag moeten we extra water oppompen omdat de watertank leeg is, de volgende dag geraak je niet weg omdat de rivier overstroomd is. Na de storm van vorige week vrijdag waren de elektriciteitspalen uit de grond gerukt. Ondertussen geraken ze stilaan hersteld - op z'n Afrikaans uiteraard. Klaar om de volgende storm te trotseren en ongetwijfeld opnieuw hersteld te moeten worden. Want storm, dat is hier niet van de poes. Dat is paarse bliksem die recht naar beneden schiet en het hele landschap verlicht, begeleid door een oorverdovende donder die door de bergen lang nazindert. En regen is hier niet van die miezerige, Belgische regen. Dat is een wolk die openbreekt en de rieten daken op de proef stelt. Op een paar minuten tijd kan het hier plots veranderen van een helderblauwe in een donkergrijze hemel, van 30° zakken naar 15°, van zon naar storm.
Zuid-Afrika is een land van verrassingen. Elke dag opnieuw is anders, zelfs hier in de routine van het boerderijleven.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten